Choreography in clay.

Ceramics by Alexandra Engelfriet.

After having struggled intensely with mud, earth and the sand and silt of the “Waddenzee” Alexandra Engelfriet has started to create ceramics. In the stand of Carla Koch her vazes drew much attention at the Art show at the RAI (Amsterdam Exhibition Centre) and the objects – they are sculptures rather than vazes, which are now on show in the showcases at the Amsterdam Medical Centre, confirm her unique position in Dutch ceramics. If one word is applicable to the particular character of her art it is natural. Just as she used to follow the waves of the tide, had an intuïtive feeling for the sediment layers of the earth and could merge with that earth so that a wall of loam or a footprint in the sand gave the impression of having emerged by themselves, so does she now again follow matter, recording waves layer after layer. In the past what she created disappeared, only films and photo’s are the witnesses of Engelfriet’s land-art, now it is fired and thus eternalized.

The association with shellfungi and creatures of the sea (shellfish) is obvious, but even more it seems that Engelfriet carries out a choreography for life and time. The objects seem to represent solidified, spiraling movement. However still, there always is a suggestion of movement. The rhythm of her fingers is visible by the pressure she exerted on the soft material. These traces of the process of creation are important. Engelfriet has always been fascinated by traces left behind by man and nature. She herself says about her work: “Structures with the lightness of ripples on water, or the power of the creviced surface of glaciers and lavastreams. It seems as if the movements in the mattter come from within and, at the same time, the invisible movements in the space around the pot become materialized in the clay”. Thus the matter seems to be formed both from within and the outside – exactly as the above mentioned phenomena of nature, which both grow (form themselves) and are given their ultimate character by the circumstances in the surroundings (sunlight, insects, barnacles).

Years ago she wrote about her confrontation with matter as follows: ”Gropingly seeking admittance to the world under the surface, wanting to penetrate into the inner world via the surface, the skin, until it disappears and interior and exterior, above and beneath merge together”. Her ceramic objects are like the recording of a dance in clay, form and content, matter and mind merging into one. In this process Engelfriet practically denies her own part in it and it is exactly this modest attitude that reveales her personality.

Wouter Welling
Kunstbeeld, nr 11, 2005

Choreografie in klei

Keramiek van Alexandra Engelfriet

Na intensieve worstelingen met leem, aarde en het zand en slib van de Waddenzee, is Alexandra Engelfriet zich gaan toeleggen op keramiek. In de stand van Carla Koch vielen haar vazen op de Kunstrai 2005 al op en de objecten – het zijn eigenlijk meer sculpturen dan vazen – die ze nu in de vitrines van het AMC toont bevestigen haar unieke signatuur in de Nederlandse keramiek. Als er één woord van toepassing is op dat eigen karakter is het wel natuurlijk. Zoals ze vroeger de golvingen van getijden volgde, een intuïtief gevoel had voor de sedimentlagen van de aarde en zich met die aarde kon verenigen zodat een lemen muur of een spoor in het zand de indruk wekte vanzelf te zijn ontstaan, zo volgt ze nu opnieuw de materie, laag over laag golvingen vastleggend. Vroeger verdween het beeld - alleen films en foto’s getuigen van Engelfriets land-art – nu is het gebakken en daardoor vereeuwigd.

De associaties met elfenbankjes (kartelige, gelaagde paddestoelen die op rot hout parasiteren) en zeewezens (schelpdieren) liggen voor de hand, maar meer nog lijkt Engelfriet in klei een choreografie voor leven en tijd uit te voeren. De objecten zijn als gestolde, spiralende beweging. Hoe verstild ook, er is voortdurend die suggestie van beweging. Het ritme van haar vingers is zichtbaar in de druk die ze aan de zachte materie gaf. Die sporen van het ontstaansproces zijn belangrijk. Engelfriet is altijd geboeid geweest door sporen die door de mens of de natuur worden achtergelaten. Zelf schrijft ze over haar werk: “Structuren die de lichtheid hebben van rimpelingen in het water, of de kracht van de geplooide huid van gletsjers en lavastromen. Het is alsof de bewegingen in de materie van binnenuit ontstaan en of tegelijkertijd de onzichtbare bewegingen in de ruimte om de pot heen zich in de klei materialiseren.” De materie wordt dus ogenschijnlijk zowel van binnenuit als van buitenaf gevormd – precies zoals de genoemde natuurfenomenen die zowel groeien (zichzelf vormen) als door de omstandigheden worden getekend (vervormd door invloeden als zonlicht, insecten, zeepokken).

Jaren geleden noteerde ze over haar confrontatie met de materie: “Tastend toegang zoeken tot de wereld onder de oppervlakte. Willen doordringen tot de innerlijke wereld, via de oppervlakte, de huid, totdat deze verdwijnt en binnen en buiten, boven en onder in elkaar overvloeien.” Haar keramische objecten zijn als een registratie van een dans in klei waarbij vorm en inhoud, materie en geest één worden. In dat proces cijfert Engelfriet haar eigen ingreep nagenoeg weg. En juist door die bescheiden opstelling ontstaat haar persoonlijkheid.

Wouter Welling
Kunstbeeld, nr 11, 2005